Aksaray hakkında bilgiler arayanlar için hazırlanan bu kapsamlı şehir rehberinde; Aksaray’ın tarihi, ilçeleri, nüfusu, coğrafi özellikleri, gezilecek yerleri, yöresel yemekleri, kültürü ve ulaşım seçenekleri hakkında merak edilenleri bulabilirsiniz. İç Anadolu Bölgesi’nin önemli şehirlerinden Aksaray; Ihlara Vadisi, Hasan Dağı, Sultanhanı ve Aşıklı Höyük gibi doğal ve tarihî değerleriyle öne çıkar.
Aksaray Hakkında Genel Bilgiler
Aksaray, Türkiye’nin İç Anadolu Bölgesi’nde bulunan ve plaka kodu 68 olan bir ildir. İl merkeziyle birlikte toplam 8 ilçeden oluşur. Tarihi İpek Yolu güzergâhındaki konumu nedeniyle geçmişten günümüze önemli bir geçiş ve ticaret merkezi olmuştur.
Aksaray’ın öne çıkan özelliklerinden biri, Kapadokya bölgesinin önemli doğal ve kültürel değerlerinden bazılarına ev sahipliği yapmasıdır. Ihlara Vadisi ve Selime çevresindeki kaya oyma yapılar, Aşıklı Höyük’te ortaya çıkarılan Neolitik dönem buluntuları ve Anadolu Selçuklu döneminin görkemli yapılarından Sultanhanı şehrin tarihsel zenginliğini gösterir.
Aksaray kısa bilgiler:
- Bölge: İç Anadolu Bölgesi
- Plaka kodu: 68
- Telefon alan kodu: 0382
- İlçe sayısı: 8
- Nüfus: 441.136 kişi (2025 ADNKS)
- Öne çıkan yerler: Ihlara Vadisi, Hasan Dağı, Sultanhanı, Selime, Aşıklı Höyük
- Ekonomik faaliyetler: Tarım, hayvancılık, sanayi, ticaret ve hizmet sektörü
Aksaray İsmi Nereden Geliyor?
Aksaray adının kökeni yalnızca “ak saray” ifadesiyle açıklanabilecek kadar basit değildir. Kentin adının geçmişi Hitit dönemine kadar uzanmaktadır. Hitit metinlerinde bölgeyle ilişkilendirilen en eski adlardan biri Kurşauradır. Bu adın klasik dönemde Garsaura biçimine dönüştüğü kabul edilmektedir.
Kapadokya Kralı Archelaus döneminde şehir yeniden imar edilmiş ve kralın adına atfen Archelais olarak anılmıştır. MS 593 yılına tarihlenen bir sikke üzerinde ise “Aksara” biçimine rastlanması, bugünkü isme benzeyen kullanımın Türk hâkimiyetinden önce de bulunduğunu göstermektedir.
Anadolu Selçukluları döneminde isim Aksaray biçiminde yerleşmiştir. Şehir ayrıca Selçuklu döneminde “iyi insanların şehri” anlamında kullanılan Şehr-i Süleha adıyla da anılmıştır.
Aksaray Nerede? Hangi Bölgede?
Aksaray, İç Anadolu Bölgesi’nde yer alır. Türkiye’nin merkez kesimindeki konumu sayesinde Ankara, Konya, Nevşehir, Niğde ve çevredeki diğer şehirler arasında önemli bir kara yolu geçiş noktasıdır.
Aksaray; kuzeyde Kırşehir, doğuda Nevşehir, güneydoğuda Niğde, batıda Konya ve kuzeybatıda Ankara çevresiyle bağlantılı bir konumdadır. Tuz Gölü’nün bir bölümü de Aksaray sınırları içerisinde bulunur.
Kapadokya’ya batı yönünden ulaşım sağlayan başlıca güzergâhlardan birinin üzerinde olması turizm açısından Aksaray’ın önemini artırmaktadır.
Coğrafi Özellikleri Nelerdir?
Aksaray’ın coğrafi yapısında geniş düzlükler, platolar, volkanik dağlar ve vadiler bir arada görülür. Şehrin en dikkat çekici yükseltisi volkanik kökenli Hasan Dağıdır.
Melendiz Çayı’nın oluşturduğu Ihlara Vadisi ise ilin en karakteristik coğrafi oluşumlarından biridir. Vadi boyunca dik kaya duvarları, bitki örtüsü ve kaya oyma yapılar bir arada görülür.
Aksaray’ın kuzeybatısında Türkiye’nin en büyük göllerinden Tuz Gölü bulunur. Göl ve çevresindeki geniş bozkır alanları ilin doğal peyzajının önemli parçalarıdır.
Hasan Dağı
Hasan Dağı, Aksaray’ın simgelerinden biridir. Volkanik yapısıyla bölgenin jeolojik oluşumunda önemli rol oynayan dağ, günümüzde doğa yürüyüşü, dağcılık ve açık hava etkinlikleri açısından ilgi görür.
Ihlara Vadisi
Melendiz Çayı’nın aşındırmasıyla şekillenen Ihlara Vadisi, yüksek kaya duvarları arasında uzanan etkileyici bir kanyon görünümündedir. Vadinin doğal yapısı tarih boyunca yerleşim ve dini yaşam için uygun koşullar sağlamıştır.
Tuz Gölü
Aksaray’ın kuzeybatısında yer alan Tuz Gölü, özellikle geniş beyaz yüzeyi ve gün batımı manzaralarıyla dikkat çeker. Göl çevresi aynı zamanda çeşitli kuş türleri açısından önemli yaşam alanlarına sahiptir.
İlçeleri Nelerdir?
Aksaray’ın merkez dâhil 8 ilçesi bulunmaktadır:
- Aksaray Merkez
- Ağaçören
- Eskil
- Gülağaç
- Güzelyurt
- Ortaköy
- Sarıyahşi
- Sultanhanı
Merkez ilçe nüfus ve ekonomik faaliyetler bakımından ilin ağırlık merkezidir. Güzelyurt ve Gülağaç özellikle turistik değerleriyle, Sultanhanı tarihi kervansarayıyla, Eskil ise geniş tarım alanlarıyla öne çıkar.
İlçeleri Haritası
Aksaray ilçeleri ilin farklı coğrafi ve kültürel özelliklerini yansıtır. Merkez ilçe şehrin idari ve ekonomik merkezini oluştururken Güzelyurt ve Gülağaç Kapadokya coğrafyasının önemli turizm alanlarına yakındır.
Sultanhanı batıda Konya güzergâhında, Eskil Tuz Gölü çevresinde, Ortaköy ve Ağaçören ise ilin kuzey kesimlerinde yer alır. Sarıyahşi Aksaray’ın kuzeyindeki ilçelerden biridir.
Bu bölümde Aksaray ilçe haritası görseli kullanılabilir.
Aksaray Nüfusu Ne Kadar?
TÜİK’in Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi 2025 yılı sonuçlarına göre Aksaray’ın nüfusu 441.136 kişidir. Böylece 2024 yılında 439.474 olan il nüfusu bir yılda 1.662 kişi artmıştır.
Aksaray’da nüfus özellikle merkez ilçede yoğunlaşmaktadır. İl merkezi; eğitim, sağlık, sanayi, ticaret ve kamu hizmetlerinin yoğunlaşması nedeniyle çevredeki kırsal yerleşimlerden de nüfus çekmektedir.
Nüfus verileri yıllık olarak değiştiği için Aksaray hakkında güncel bilgi aranırken verinin ait olduğu yılın dikkate alınması gerekir.
İklimi ve Bitki Örtüsü
Aksaray’da genel olarak karasal iklim hâkimdir. Yazlar sıcak ve kurak, kışlar ise soğuk geçer. Gece ile gündüz ve mevsimler arasındaki sıcaklık farkları belirgin olabilir.
İlin doğal bitki örtüsünün temelini bozkır oluşturur. İlkbahar aylarında yeşillenen geniş alanlar yaz aylarında kuraklığın etkisiyle sarı ve kahverengi tonlara dönüşür.
Ihlara Vadisi ve akarsu çevrelerinde ise su kaynaklarının etkisiyle daha yoğun ve çeşitli bitki örtüsü görülür. Yüksek kesimlerde iklim şartları ova alanlarına göre daha serindir.
Aksaray’ın Tarihi
Aksaray’ın tarihi binlerce yıl öncesine uzanır. Aşıklı Höyük, bölgedeki yerleşik yaşamın yaklaşık 11 bin yıl öncesine kadar gittiğini gösteren en önemli arkeolojik alanlardan biridir.
Aşıklı Höyük’te yaşayan toplulukların tarım yaptığı, hayvanları evcilleştirdiği ve obsidyen işçiliğinde gelişmiş teknikler kullandığı bilinmektedir.
Bölge ilerleyen dönemlerde Hititler, Persler, Kapadokya Krallığı, Roma ve Bizans hâkimiyetinde kaldı. Hıristiyanlığın yayılmasıyla birlikte özellikle Ihlara Vadisi, Güzelyurt ve Selime çevresi önemli dini yerleşim alanlarına dönüştü.
Türklerin Anadolu’ya yerleşmesinin ardından Aksaray, Anadolu Selçukluları açısından önemli bir şehir hâline geldi. II. Kılıçarslan döneminde şehir yeniden imar edildi. İpek Yolu üzerindeki kervansaraylar ticari hareketliliğin gelişmesine katkıda bulundu.
Aksaray daha sonraki dönemlerde Karamanoğulları ve Osmanlı hâkimiyetine girdi. Cumhuriyet döneminde bir süre Niğde’ye bağlı ilçe statüsünde bulunan Aksaray, 1989 yılında yeniden il oldu.
Ekonomisi ve Geçim Kaynakları
Aksaray ekonomisinde tarım ve hayvancılığın geleneksel olarak önemli bir yeri vardır. Geniş tarım arazileri özellikle tahıl ve çeşitli tarla ürünlerinin yetiştirilmesine elverişlidir.
Hayvancılık ve buna bağlı süt ve et üretimi de kırsal ekonominin temel faaliyetleri arasındadır.
Son yıllarda sanayi üretimi Aksaray ekonomisinin önemli bileşenlerinden biri hâline gelmiştir. Organize sanayi bölgesindeki işletmeler ve otomotiv başta olmak üzere çeşitli üretim alanlarındaki yatırımlar istihdama katkı sağlamaktadır.
Şehrin ana kara yolları üzerindeki konumu lojistik, ticaret ve hizmet sektörünün gelişmesini de desteklemektedir.
Aksaray’da Gezilecek Yerler
Aksaray, doğa ve tarih turizmini bir arada sunan çok sayıda noktaya sahiptir.
Ihlara Vadisi
Aksaray denildiğinde akla gelen ilk turistik yerlerden biridir. Melendiz Çayı boyunca uzanan vadi; yürüyüş rotaları, kaya oyma kiliseleri ve doğal manzaralarıyla dikkat çeker.
Selime Katedrali ve Selime Bölgesi
Ihlara Vadisi güzergâhının önemli duraklarından Selime, kayalara oyulmuş büyük dini yapıları ve sıra dışı jeolojik görünümüyle öne çıkar.
Sultanhanı Kervansarayı
Anadolu Selçuklu mimarisinin en görkemli kervansaray örneklerinden biridir. Tarihi İpek Yolu üzerindeki yapı, Aksaray’ın geçmişteki ticari öneminin önemli göstergelerindendir.
Aşıklı Höyük
Anadolu’daki en eski yerleşik yaşam alanlarından biri olarak kabul edilen Aşıklı Höyük, özellikle arkeoloji ve tarih meraklıları için Aksaray’ın en değerli noktalarından biridir.
Güzelyurt
Eski taş evleri, kaya oyma yapıları, kiliseleri ve tarihi dokusuyla Kapadokya kültürünün Aksaray’daki önemli merkezlerinden biridir.
Manastır Vadisi
Güzelyurt çevresinde bulunan Manastır Vadisi, kaya oyma dini yapıları ve doğal çevresiyle ziyaret edilebilecek tarihi alanlar arasındadır.
Eğri Minare
Aksaray şehir merkezindeki önemli Selçuklu eserlerinden biridir. Eğik görünümü nedeniyle şehrin en kolay tanınan tarihi yapılarından biri hâline gelmiştir.
Doğal Güzellikleri Nelerdir?
Aksaray’ın doğal güzelliklerinin başında Ihlara Vadisi ve Hasan Dağı gelir.
Ihlara Vadisi, doğal kanyon yapısının tarihi kaya yerleşimleriyle birleşmesi nedeniyle yalnızca Aksaray’ın değil, Kapadokya bölgesinin önemli doğal alanlarından biridir.
Hasan Dağı ise volkanik görünümü ve geniş çevreye hâkim siluetiyle Aksaray coğrafyasının simgesidir.
Tuz Gölü çevresi, Melendiz Çayı ve vadi ekosistemi de ilin doğa turizmi açısından dikkat çeken alanları arasındadır.
Aksaray Neyi Meşhur?
Aksaray en çok Ihlara Vadisi, Hasan Dağı, Sultanhanı Kervansarayı ve Aşıklı Höyük ile tanınır.
Şehrin öne çıkan değerleri arasında ayrıca:
- Güzelyurt
- Selime
- Eğri Minare
- Manastır Vadisi
- Tuz Gölü
- Geleneksel Aksaray mutfağı
- Halı ve el sanatları
bulunur.
Aksaray’ın Kapadokya coğrafyasının bir parçası olması, şehri tarih ve doğa turizmi açısından özel bir konuma taşır.
Meşhur Yemekleri Nelerdir?
Aksaray mutfağı İç Anadolu’nun tahıl, et, süt ürünleri ve hamur işi ağırlıklı geleneksel beslenme kültürünü yansıtır.
Şehirde bilinen yöresel lezzetler arasında soğanlama, bamya çorbası, dolma ve sarmalar, çeşitli et yemekleri, hamur işleri, pilavlar, pekmezler ve geleneksel tatlılar bulunur.
Yöre mutfağında ev yapımı ürünler önemli yer tutar. Bulgur, erişte, yufka, kurutulmuş ürünler, turşular, reçeller ve pekmezler geleneksel mutfak kültürünün parçalarıdır.
Aksaray’dan Ne Alınır?
Aksaray ziyaretinde yöresel ürünler ve el sanatları hediyelik olarak tercih edilebilir.
Özellikle:
- Geleneksel halı ve kilimler
- El dokuması ürünler
- Yöresel gıda ürünleri
- Pekmez ve reçeller
- Kurutulmuş ürünler
- Kapadokya ve Ihlara temalı hediyelikler
satın alınabilecek ürünler arasındadır.
Yerel ürün satın alırken üretim yeri ve ürün içeriğini kontrol etmek, gerçekten Aksaray yöresine ait ürünleri tercih etmek açısından faydalıdır.
Kültürü ve Gelenekleri
Aksaray kültürü, İç Anadolu’nun geleneksel yaşam biçimiyle Kapadokya ve Selçuklu mirasının birleşiminden oluşur.
Düğünler, halk oyunları, yöresel yemekler, geleneksel kıyafetler ve el sanatları kültürel yaşamın önemli unsurlarıdır. Kırsal kesimlerde geçmişten gelen bazı gelenekler günümüzde de yaşatılmaktadır.
Aksaray’ın tarihi İpek Yolu üzerinde bulunması farklı kültürlerin şehirde iz bırakmasına neden olmuştur. Selçuklu yapıları, eski yerleşimler ve dini yapılar bu çok katmanlı kültürel geçmişin günümüzde görülebilen parçalarıdır.
Festivalleri ve Etkinlikleri
Aksaray’da yıl boyunca belediyeler, kamu kurumları ve yerel kuruluşlar tarafından kültür, spor, gastronomi ve turizm temalı çeşitli etkinlikler düzenlenmektedir.
Hasan Dağı ve çevresi doğa sporları ve açık hava etkinlikleri açısından değerlendirilirken ilçe ve beldelerde yerel kültürü yaşatmaya yönelik şenlikler de gerçekleştirilebilir.
Etkinliklerin adları ve tarihleri yıldan yıla değişebildiği için seyahat planı yapılırken Aksaray Belediyesi, Aksaray Valiliği ve ilgili ilçe belediyelerinin güncel etkinlik takvimlerinin kontrol edilmesi önerilir.
Efsaneleri ve Hikâyeleri
Binlerce yıllık tarihi Aksaray çevresinde çok sayıda halk anlatısının oluşmasını sağlamıştır. Hasan Dağı, Ihlara Vadisi, eski yerleşimler ve tarihi yapılar çevresinde kuşaktan kuşağa aktarılan çeşitli rivayetler bulunur.
Şehrin geçmişte Şehr-i Süleha olarak anılması da Aksaray’ın kültürel hafızasında önemli bir yere sahiptir.
Somuncu Baba olarak bilinen Şeyh Hamid-i Veli ile Aksaray arasında da güçlü bir manevi bağ bulunmaktadır. Kentteki Somuncu Baba Külliyesi ve çevresi şehrin dini ve kültürel mirasının önemli parçalarındandır.
Aksaraylı Ünlüler ve Tanınmış Kişiler
Aksaray ve çevresi tarih boyunca din, düşünce, sanat ve kültür alanında çeşitli isimlerle ilişkilendirilmiştir.
Aksaray denildiğinde özellikle Somuncu Baba (Şeyh Hamid-i Veli) öne çıkan tarihi şahsiyetlerden biridir. Mutasavvıf ve âlim olarak tanınan Somuncu Baba’nın hayatının son dönemleri ve türbesi Aksaray ile ilişkilidir.
Bu başlık altında “Aksaraylı” kavramını kullanırken kişinin doğum yeri ile Aksaray’la sonradan kurduğu tarihsel bağın birbirine karıştırılmaması gerekir.
Aksaray Hakkında İlginç Bilgiler
Aksaray hakkında dikkat çeken bilgilerden bazıları şunlardır:
- Aşıklı Höyük, Orta Anadolu’nun bilinen en eski yerleşik yaşam alanlarından biridir.
- Aşıklı Höyük’teki arkeolojik bulgular yaklaşık 11 bin yıllık bir geçmişe işaret eder.
- Aksaray, tarihi İpek Yolu güzergâhındaki önemli merkezlerden biridir.
- Ihlara Vadisi, doğal kanyon yapısı ile kaya oyma dini yapıların aynı alanda görülebildiği özel bir coğrafyaya sahiptir.
- Şehrin eski isimlerinden biri Archelais’tir.
- Aksaray adıyla benzer bir kullanımın MS 593 tarihli bir sikke üzerinde “Aksara” biçiminde bulunduğu belirtilmektedir.
- Aksaray 1989 yılında yeniden il statüsü kazanmıştır.
- Plaka kodu 68’dir.
- Hasan Dağı volkanik kökenli bir dağdır.
- Aksaray, Kapadokya’nın batı yönündeki önemli giriş noktalarından biridir.
Nerede Kalınır?
Aksaray’da konaklama yeri seçimi seyahat amacına göre yapılmalıdır.
Şehir merkezinde oteller ve diğer konaklama tesisleri bulunurken Ihlara Vadisi, Güzelyurt ve çevresinde daha çok turistik gezi odaklı konaklama seçenekleri öne çıkar.
Şehir merkezindeki tarihi yapıları görmek ve çevre ilçelere araçla ulaşmak isteyenler için Aksaray merkez pratik bir seçenek olabilir. Ihlara Vadisi, Güzelyurt ve Kapadokya atmosferine daha yakın olmak isteyen ziyaretçiler ise Güzelyurt ve çevresindeki tesisleri değerlendirebilir.
Rezervasyon öncesinde tesisin güncel ruhsat, konum, kullanıcı değerlendirmeleri ve sunduğu hizmetlerin kontrol edilmesi faydalıdır.
Gitmeden Önce Bilinmesi Gerekenler
Aksaray gezisinde şehir merkezi ile turistik noktalar arasındaki mesafeler göz önünde bulundurulmalıdır. Ihlara Vadisi, Güzelyurt, Selime, Sultanhanı ve Hasan Dağı farklı yönlerde bulunduğundan gezi programının önceden hazırlanması zaman kazandırır.
Ihlara Vadisi gibi yürüyüş gerektiren alanlar için rahat ayakkabı tercih edilmelidir. Yaz aylarında güneşten korunmak ve yeterli su bulundurmak önemlidir.
Kış döneminde ise özellikle yüksek kesimlere ve Hasan Dağı çevresine gidilecekse hava ve yol koşulları kontrol edilmelidir.
Müze ve ören yerlerinin giriş ücretleri ile ziyaret saatleri değişebildiğinden seyahatten önce Kültür ve Turizm Bakanlığının güncel bilgileri kontrol edilmelidir.
Aksaray’a Ne Zaman Gidilir?
Aksaray’ı ziyaret etmek için en uygun dönem yapılacak etkinliğe göre değişir.
Doğa, kültür ve tarih gezileri için ilkbahar ve sonbahar ayları genellikle daha elverişlidir. Bu dönemlerde sıcaklıkların yaz ortasına göre daha ılıman olması özellikle Ihlara Vadisi gibi yürüyüş rotalarında avantaj sağlar.
Yaz aylarında hava sıcak ve kurak olabilir. Bu nedenle açık hava gezilerinin sabah ve akşam saatlerine planlanması daha rahat bir deneyim sağlayabilir.
Kış aylarında ise karasal iklim nedeniyle soğuk hava ve kar görülebilir. Hasan Dağı çevresinde kış manzaraları ve uygun koşullarda doğa aktiviteleri farklı bir deneyim sunabilir.
Ulaşım Rehberi
Aksaray, Türkiye’nin doğu-batı ve kuzey-güney yönlerindeki önemli kara yolu bağlantılarının kesiştiği noktalardan biridir. Bu nedenle şehre ulaşımda en yaygın seçenek kara yoludur.
Aksaray İl Kültür ve Turizm Müdürlüğünün yayımladığı mesafe bilgilerine göre Aksaray;
- Ankara’ya yaklaşık 225 km,
- Konya’ya 148 km,
- Nevşehir’e 75 km,
- Niğde’ye 123 km,
- Mersin’e 258 km,
- Adana’ya 265 km,
- İstanbul’a 674 km,
- İzmir’e 692 km
uzaklıktadır.
Kara Yoluyla Ulaşım
Aksaray’a Türkiye’nin birçok şehrinden şehirlerarası otobüs seferleriyle ulaşılabilir. Özel araçla seyahat edenler için de şehir önemli ana yol bağlantıları üzerinde bulunmaktadır.
Hava Yoluyla Ulaşım
Aksaray’da aktif bir sivil havalimanı bulunmamaktadır. Kültür ve Turizm Bakanlığının Aksaray ulaşım bilgilerinde şehre en yakın havalimanı yaklaşık 74 km uzaklıktaki Nevşehir Kapadokya Havalimanı olarak belirtilmektedir.
Demir Yoluyla Ulaşım
Aksaray şehir merkezine doğrudan yolcu taşımacılığı sağlayan aktif bir demir yolu bağlantısı bulunmamaktadır. Bu nedenle şehirlerarası ulaşımda kara yolu ağırlığını korumaktadır.
Aksaray Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
Aksaray hangi bölgede?
Aksaray, İç Anadolu Bölgesi’nde yer almaktadır.
Aksaray’ın nüfusu kaç?
31 Aralık 2025 tarihli ADNKS sonuçlarına göre Aksaray’ın nüfusu 441.136 kişidir.
Aksaray’ın kaç ilçesi var?
Aksaray’ın merkez dâhil toplam 8 ilçesi bulunmaktadır.
Aksaray neyi ile meşhur?
Aksaray özellikle Ihlara Vadisi, Hasan Dağı, Sultanhanı Kervansarayı, Aşıklı Höyük, Güzelyurt ve Selime ile tanınır.
Aksaray’da havalimanı var mı?
Hayır. Aksaray’da aktif sivil havalimanı bulunmamaktadır. Şehre en yakın havalimanlarından biri Nevşehir Kapadokya Havalimanı’dır.
