Türkiye’de yetiştirilen fındıklar yalnızca Tombul, Palaz veya Çakıldak’tan ibaret değil. Tarım ve Orman Bakanlığı Fındık Araştırma Enstitüsü’nün güncel listesine göre Türkiye’de 20 tescilli fındık çeşidi bulunuyor. Bunların bazıları belirli bölgelerde yoğunlaşırken bazı çeşitlere Türkiye’nin farklı fındık üretim alanlarında rastlanabiliyor.
Özellikle Giresun denildiğinde Tombul, Ordu denildiğinde ise Palaz ve Çakıldak çeşitleri öne çıkıyor. Ancak fındığın çeşidi yalnızca yetiştiği ile göre değil; meyve yapısı, randımanı, yağ oranı, iklime dayanıklılığı ve hasat özellikleri bakımından da farklılık gösteriyor.
Türkiye’de Kaç Çeşit Fındık Var?
Fındık Araştırma Enstitüsü tarafından yayımlanan güncel resmî listeye göre Türkiye’de tescilli 20 fındık çeşidi bulunuyor.
Türkiye’nin tescilli fındık çeşitleri şunlar:
- Allahverdi
- Cavcava
- Çakıldak
- Çetiner
- Foşa
- FAE-1 (Giresun Melezi)
- İncekara
- Kalınkara
- Kan
- Karafındık
- Kargalak
- Mincane
- Okay 28
- Palaz
- Sivri
- Tombul
- Uzunmusa
- Yassı Badem
- Yomralı
- Yuvarlak Badem
Bakanlığın aynı listesinde Acı ve Kuş isimli iki çeşit ise tescil süreci devam eden çeşitler arasında yer alıyor. Bu nedenle bunları mevcut 20 tescilli çeşide ekleyerek “Türkiye’de 22 tescilli fındık çeşidi var” demek doğru değil.
Ordu’da Hangi Fındık Çeşitleri Yetişir?
Ordu, Türkiye’nin önemli fındık üretim merkezlerinden biri. İlde farklı çeşitlerle karşılaşılabilse de resmî kaynaklarda özellikle Palaz ve Çakıldak çeşitlerinin Ordu’da yaygın olarak yetiştirildiği belirtiliyor.
Palaz Fındık
Palaz, Ordu ile en fazla özdeşleşen fındık çeşitlerinden biri.
Fındık Araştırma Enstitüsü, Palaz çeşidinin daha ziyade Ordu ilinde yaygın olarak yetiştirildiğini belirtiyor. Meyvesi Tombul fındığa göre daha iri, yuvarlak ve basık bir yapıya sahip.
Resmî verilere göre Palaz fındığın:
- iç randımanı yaklaşık %49-51,
- yağ oranı %64-68,
- 1 kilogram kabuklu üründeki tane sayısı yaklaşık 600-650 arasında değişiyor.
Palazın önemli özelliklerinden biri ilkbaharda bazı çeşitlerden daha erken uyanması. Bu durum geç ilkbahar donlarına karşı hassasiyetini artırabiliyor.
Çakıldak Fındık
Ordu’da yaygın yetiştirilen bir diğer önemli çeşit Çakıldak.
Çakıldak, diğer birçok fındık çeşidine göre daha geç uyandığı için ilkbahar geç donlarından daha az etkilenebiliyor. Fındık Araştırma Enstitüsü ayrıca çeşidin farklı iklim ve toprak koşullarına uyum kabiliyetinin yüksek olduğunu belirtiyor.
Çakıldak fındığın:
- randımanı yaklaşık %52-54,
- yağ oranı %58-63,
- 1 kilogram kabuklu üründeki tane sayısı yaklaşık 580-610 olarak veriliyor.
Batı Karadeniz’de Çakıldak çeşidi Delisava adıyla da biliniyor.
Giresun’da Hangi Fındık Çeşitleri Yetişir?
Giresun’da farklı fındık çeşitleri bulunmakla birlikte ilin en belirgin çeşidi Tombul fındık.
Tarım ve Orman Bakanlığı Fındık Araştırma Enstitüsü, Tombul çeşidinin Türkiye’de yetiştirilen en önemli fındık çeşitlerinden biri olduğunu ve özellikle Giresun’da yaygın olarak yetiştirildiğini belirtiyor.
Tombul Fındık
Tombul fındığın öne çıkmasının temel nedenlerinden biri meyve kalitesi ve yüksek yağ oranı.
Resmî çeşide ait verilerde:
- randıman %50-52,
- yağ oranı %69-72,
- ortalama kabuk kalınlığı 1,10 mm,
- 1 kilogram kabuklu üründe yaklaşık 670-730 tane bulunduğu belirtiliyor.
İç meyvesinin beyazlatılmaya elverişli olması ve tat, lezzet ve aroma özellikleri de Tombul çeşidinin ticari değerini destekleyen özellikler arasında gösteriliyor.
Ordu ve Giresun Fındığı Arasındaki Fark Nedir?
“Ordu fındığı mı, Giresun fındığı mı?” şeklindeki karşılaştırmalarda yalnızca üretim yerine bakmak yeterli değil. Bahçedeki fındık çeşidinin de bilinmesi gerekiyor.
| Özellik | Tombul | Palaz | Çakıldak |
|---|---|---|---|
| Öne çıktığı bölge | Giresun | Ordu | Ordu |
| Randıman | %50-52 | %49-51 | %52-54 |
| Yağ oranı | %69-72 | %64-68 | %58-63 |
| Belirgin özellik | Yüksek kalite ve yağ oranı | İri ve yuvarlak meyve | Geç uyanma |
| Geç ilkbahar donu açısından | Çeşit ve konuma bağlı | Erken uyanması dezavantaj oluşturabilir | Daha geç uyanması avantaj sağlayabilir |
Veriler Fındık Araştırma Enstitüsü’nün çeşit tanımlarına dayanıyor.
Bu tablo “Giresun’daki bütün fındık Tombul, Ordu’daki bütün fındık Palaz veya Çakıldak’tır” anlamına gelmiyor. Aynı il içinde farklı çeşitler aynı veya farklı bahçelerde yetiştirilebilir.
En Kaliteli Fındık Hangisi?
“En kaliteli fındık” sorusunun tek bir ölçüte göre cevabı yok. Kalite; kullanım amacı, randıman, yağ oranı, aroma, tane yapısı, depolama özellikleri ve sanayideki kullanım biçimine göre değişebilir.
Bununla birlikte Tombul fındık, Fındık Araştırma Enstitüsü tarafından meyve kalitesi oldukça yüksek bir çeşit olarak tanımlanıyor ve Giresun’da yaygın olarak yetiştiriliyor. Yağ oranının %69-72 seviyesinde verilmesi de Tombul çeşidini özellikle dikkat çekici hale getiriyor.
Çakıldak ise randıman ve geç uyanma özelliğiyle öne çıkarken, Palaz Ordu’da yaygın yetişmesi ve iri meyve yapısıyla dikkat çekiyor.
Dolayısıyla yalnızca “hangi fındık daha iyi?” sorusuna bakmak yerine hangi amaç için daha iyi olduğu değerlendirilmelidir.
Yüksek Rakımda Hangi Fındık Çeşidi Tercih Edilir?
Fındık yetiştiriciliğinde çeşit seçiminde rakım önemli.
Fındık Araştırma Enstitüsü, 500 metre ve üzerindeki rakımlarda daha geç uyanan ve geç donlardan daha az etkilenen standart çeşitlerin tercih edilmesinin daha uygun olduğunu belirtiyor.
Bu nedenle yeni bahçe kurulurken yalnızca fındığın büyüklüğü veya piyasa değeri değil;
- rakım,
- don riski,
- toprak özellikleri,
- bölgenin iklimi,
- ana çeşitle uyumlu tozlayıcı çeşitler
birlikte değerlendirilmelidir.
Örneğin Enstitünün yetiştirme tavsiyelerinde Tombul için Palaz, Çakıldak, Kalınkara, Sivri ve İncekara dahil çeşitli tozlayıcılar; Çakıldak için ise Tombul, Palaz ve İncekara gibi çeşitler öneriliyor.
Fındık Türü ile Fındık Çeşidi Aynı Şey mi?
Günlük kullanımda “fındık türü” ve “fındık çeşidi” ifadeleri birbirinin yerine kullanılabiliyor. Ancak yetiştiricilik açısından Tombul, Palaz ve Çakıldak gibi isimlerden söz ederken “fındık çeşidi” ifadesi daha doğru.
Bu nedenle “Türkiye’de kaç tür fındık var?” şeklinde yapılan bir aramada kullanıcının aslında Türkiye’de yetiştirilen fındık çeşitlerini aradığı dikkate alınmalı.
Türkiye’de En Bilinen Fındık Çeşitleri Hangileri?
Türkiye’nin tescilli çeşit sayısı 20 olsa da tüketicilerin ve üreticilerin daha sık karşılaştığı çeşitler arasında özellikle:
- Tombul,
- Palaz,
- Çakıldak,
- Sivri,
- Kalınkara
öne çıkıyor.
Sivri çeşidine fındık yetiştirilen hemen hemen bütün yörelerde rastlanabildiği Fındık Araştırma Enstitüsü tarafından belirtiliyor.
Kalınkara ise diğer bazı çeşitlerin zorlandığı zayıf topraklarda da yetişebilmesiyle dikkat çekiyor.
Türkiye’de Fındık Çeşidi Sayısı Kaç? Kısa Cevap
Türkiye’de güncel olarak 20 tescilli fındık çeşidi bulunuyor. Acı ve Kuş ise Fındık Araştırma Enstitüsü’nün güncel sayfasında tescil süreci devam eden çeşitler olarak listeleniyor.
Bölgesel açıdan bakıldığında Tombul Giresun’da; Palaz ve Çakıldak ise Ordu’da öne çıkan çeşitler arasında yer alıyor. Ancak Türkiye’nin fındık çeşitliliği bu üç çeşitle sınırlı değil.
Sizin bulunduğunuz bölgede Tombul, Palaz, Çakıldak veya farklı bir fındık çeşidi mi yetişiyor? Bölgenizde kullanılan yerel ismi ve ilçenizi yorumlarda paylaşabilirsiniz.
