Artvin Hakkında Bilgiler: Nüfusu, Tarihi ve Gezi Rehberi

Artvin, Türkiye’nin kuzeydoğusunda, Doğu Karadeniz’de ve Gürcistan sınırında yer alan; Çoruh Vadisi, yüksek dağları, ormanları, gölleri ve yaylalarıyla öne çıkan bir ildir. TÜİK’in en güncel ADNKS verisine göre Artvin’in 2025 yılı nüfusu 167.531 kişidir.

Doğa turizmi açısından Borçka Karagöl, Şavşat Karagöl-Sahara Milli Parkı, Camili (Maçahel) Biyosfer Rezervi, Hatila Vadisi ve Çoruh Nehri ilin en önemli değerleri arasındadır. Artvin aynı zamanda Kafkasör geleneği, Atabarı, zengin yöresel mutfağı ve çok katmanlı tarihiyle dikkat çeker.

Bilgiler 17 Ağustos 2026 itibarıyla kontrol edilmiştir.

Artvin Hakkında Genel Bilgiler

Artvin; Karadeniz kıyısından yüksek dağlara, derin vadilerden orman ve yaylalara kadar kısa mesafelerde oldukça farklı coğrafi özelliklerin görülebildiği bir ildir. İl merkezi deniz kıyısında değil, Çoruh Vadisi çevresindeki dağlık alanda kurulmuştur.

Nüfus değeri TÜİK’in 31 Aralık 2025 tarihli ADNKS verisine dayanmaktadır. Yüzölçümünde bazı eski resmî sayfalarda 7.367 km² ve 7.436 km² gibi farklı rakamlar bulunmasına karşılık Harita Genel Müdürlüğünün il ve ilçe alanları veri setinde Artvin 7.393 km² olarak gösterilmektedir. Bu nedenle bu yazıda 7.393 km² esas alınmıştır.

Artvin İsmi Nereden Geliyor?

Artvin adının kökeni kesin olarak bilinmiyor. Bu konuda farklı yorumlar bulunmasına rağmen resmî kaynaklar belirli bir kökeni kesinleştirmiyor.

Artvin İl Kültür ve Turizm Müdürlüğüne göre bölge geçmişte Çoroksi, Çorok, Kollehis ve Klarceti gibi adlarla, Osmanlı döneminde ise Livane adıyla anılmıştır. Eski adların bir bölümünün Çoruh Nehri ile ilişkili olduğu belirtilse de “Artvin” adının ne zaman ve nasıl ortaya çıktığı kesin olarak açıklanamamaktadır.

Bu nedenle internette Artvin adının tek bir sözcük veya dile dayandığını kesin biçimde ileri süren açıklamalara temkinli yaklaşmak gerekir.

Artvin Nerede? Hangi Bölgede?

Artvin, Karadeniz Bölgesi’nin Doğu Karadeniz bölümünde bulunur. Doğusunda Ardahan, güneyinde Erzurum, batısında Rize, kuzeyinde Gürcistan yer alır. Kuzeybatıda ise Karadeniz’e açılır.

Artvin Valiliğinin verisine göre ilin Karadeniz kıyısı yaklaşık 34 kilometredir. Deniz kıyısındaki başlıca ilçeler Arhavi, Hopa ve Kemalpaşa’dır.

Gürcistan’a açılan Sarp Sınır Kapısı da Kemalpaşa ilçesindedir. Bu konum, Artvin’i turizmin yanı sıra uluslararası kara yolu ulaşımı ve ticaret açısından da önemli hale getirir.

Coğrafi Özellikleri Nelerdir?

Artvin’in arazi yapısı büyük ölçüde dağlık ve engebelidir. Kaçkar, Altıparmak ve Karçal dağları; Çoruh Vadisi, yaylalar, ormanlar ve yüksek rakımlı göller ilin coğrafyasını belirler.

Arhavi ve Hopa çevresindeki kıyı düzlükleri dışında geniş ovalar sınırlıdır. Bu nedenle yerleşimlerin önemli bölümü vadiler ve dağ yamaçlarında gelişmiştir.

Çoruh Nehri ilin en önemli akarsuyudur. Artvin ayrıca farklı yükseltilerdeki ormanları, alpin çayırları, doğal yaşlı ormanları ve zengin bitki çeşitliliğiyle dikkat çeker.

İlçeleri Nelerdir?

Artvin Valiliği merkez dışındaki 8 ilçeyi Ardanuç, Arhavi, Borçka, Hopa, Kemalpaşa, Murgul, Şavşat ve Yusufeli olarak listeliyor. Bunlara Artvin Merkez de eklendiğinde il genelindeki başlıca idari merkezler şunlardır:

• Artvin Merkez
• Ardanuç
• Arhavi
• Borçka
• Hopa
• Kemalpaşa
• Murgul
• Şavşat
• Yusufeli

İlçeler coğrafi yapı bakımından birbirinden oldukça farklıdır. Hopa, Arhavi ve Kemalpaşa kıyı karakteri taşırken; Şavşat, Ardanuç, Yusufeli ve Artvin Merkez daha dağlık iç kesim özellikleri gösterir.

İlçeleri Haritası

Artvin’in ilçeleri Karadeniz kıyısından Gürcistan sınırına ve Çoruh Vadisi’nin iç kesimlerine kadar uzanır. Bu nedenle Artvin gezisi planlarken yalnızca kilometreye değil, dağlık arazi ve yol koşullarına da dikkat etmek gerekir.

Özellikle Borçka, Şavşat ve Yusufeli gibi doğa turizmi açısından öne çıkan ilçeler aynı il sınırlarında olmasına rağmen birbirinden farklı yönlerde bulunduğu için gezi rotasını önceden oluşturmak zaman kazandırır.

Artvin Nüfusu Ne Kadar?

TÜİK’in 2025 Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi sonuçlarına göre Artvin’in nüfusu 167.531 kişidir. Bunun 83.906’sını erkekler, 83.625’ini kadınlar oluşturur.

2024 yılında 169.280 olan nüfus, 2025 yılında 1.749 kişi azalmıştır. Buna göre yıllık düşüş yaklaşık yüzde 1 seviyesindedir.

Buradaki rakamlar 31 Aralık 2025 itibarıyla geçerli TÜİK verileridir. 2026 yılının kesin yıl sonu nüfusu henüz açıklanmadığı için “2026 Artvin nüfusu” şeklinde tahmini rakam kullanmak doğru değildir.

İklimi ve Bitki Örtüsü

Artvin’de ilin tamamı için tek tip iklimden söz etmek mümkün değildir. Kıyı kesimlerinde yıl boyunca yağış alan Karadeniz iklimi etkiliyken, iç kesimlere gidildikçe iklim belirgin şekilde değişir.

Borçka, Artvin Merkez ve Şavşat çevresinde kışlar kıyıya göre daha soğuktur. Ardanuç ve Yusufeli vadilerinde ise yazlar daha sıcak ve kurak geçebilir. Bazı vadi tabanlarında mikroklima özellikleri görülür.

Ormanlarda ladin, göknar, sarıçam, kayın, meşe, kestane ve kızılağaç başta olmak üzere çok sayıda ağaç türü bulunur. Artvin Valiliği, il sınırlarında 1.268 bitki türünün tespit edildiğini ve bunların 119’unun endemik olduğunu belirtiyor.

Artvin’in Tarihi

Artvin ve çevresindeki yerleşim izleri Tunç Çağı’na kadar uzanır. Bölge tarih boyunca farklı yerel toplulukların, krallıkların ve devletlerin hâkimiyetinde kalmıştır.

Orta Çağ boyunca Bizans ve bölgesel krallıkların etkisinin görüldüğü Artvin, daha sonra Selçuklu akınları, İlhanlılar, Karakoyunlular, Akkoyunlular ve Safevilerle bağlantılı siyasi dönemler yaşamıştır. Osmanlı hâkimiyeti ise 16. yüzyılda bölgede güçlenmiştir.

1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı sonrasında Artvin’in bir bölümü Rus yönetimine geçti. Brest-Litovsk Antlaşması sonrasında Rus kuvvetleri çekildi; sonraki siyasi gelişmelerin ardından Artvin 23 Şubat 1921’de Türkiye’ye katıldı. 1924 yılında ise il statüsüne getirildi.

Bu çok katmanlı geçmiş nedeniyle Artvin genelinde kaleler, kiliseler, camiler, kemer köprüler ve geleneksel sivil mimari örneklerine rastlanır.

Ekonomisi ve Geçim Kaynakları

Artvin ekonomisinde tarım, hayvancılık, arıcılık, ormancılık, su ürünleri, turizm ve çeşitli sanayi faaliyetleri birlikte yer alır. Kıyı kesimlerinde özellikle çay ve fındık, il genelinde ise bal ve diğer arı ürünleri öne çıkar.

Doğu Karadeniz Kalkınma Ajansı, Artvin’de ekoturizm, arıcılık, su ürünleri, odun ve odun dışı orman ürünleri ile tıbbi ve aromatik bitkileri ekonomik potansiyeli yüksek alanlar arasında gösteriyor.

Kemalpaşa’daki Sarp Sınır Kapısı ile Hopa çevresindeki lojistik faaliyetler de ilin ekonomik yapısında sınır ticareti ve taşımacılığın önemini artırıyor.

Artvin’de Gezilecek Yerler

Artvin’de gezilecek yerlerin önemli bölümü doğa ve tarih turizmini bir araya getirir. İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü de Artvin’i yayla turizmi, trekking, kamp, rafting, yaban hayatı ve kültür turizmi açısından öne çıkan bir destinasyon olarak tanımlıyor.

Öne çıkan yerler arasında:

• Borçka Karagöl
• Şavşat Karagöl-Sahara Milli Parkı
• Camili (Maçahel)
• Hatila Vadisi Milli Parkı
• Kafkasör Yaylası
• Mençuna Şelalesi
• Artvin Kalesi
• Çoruh Vadisi
• Kaçkar Dağları ve Yusufeli yaylaları
• Ardanuç ve Şavşat’taki tarihî yapılar

sayılabilir. Borçka Karagöl, heyelan sonucu oluşmuş doğal yapısı ve yoğun orman örtüsüyle Artvin’in en tanınan doğa noktalarından biridir.

Artvin’i tek günde gezmeye çalışmak yerine ilçe bazlı rota oluşturmak daha gerçekçidir. Coğrafyanın engebeli olması nedeniyle haritada kısa görünen mesafeler kara yolunda beklenenden uzun sürebilir.

Doğal Güzellikleri Nelerdir?

Artvin’in en güçlü yönlerinden biri doğal alanlarının çeşitliliğidir. Hatila Vadisi Milli Parkı, Karagöl-Sahara Milli Parkı, Borçka Karagöl, Karçal Dağları ve Çoruh Vadisi bunların başında gelir.

Özellikle Camili Biyosfer Rezervi uluslararası öneme sahiptir. UNESCO kayıtlarına göre Borçka sınırlarındaki Camili, 2005 yılında Dünya Biyosfer Rezervleri Ağı’na dahil edilmiştir.

Camili; doğal yaşlı ormanları, geleneksel köy yaşamı, biyolojik çeşitliliği ve Kafkas arısı gen kaynaklarıyla korunması gereken özel bir ekosistemdir.

Artvin Neyi Meşhur?

Artvin denildiğinde ilk akla gelen değerler genellikle Karagöller, yaylalar, Çoruh Nehri, Kafkasör, Atabarı ve Maçahel olur.

İlin öne çıkan değerleri kısaca şöyledir:

• Borçka ve Şavşat Karagölleri
• Camili (Maçahel)
• Kafkasör Yaylası ve geleneksel etkinlikleri
• Çoruh Nehri
• Atabarı
• Yayla kültürü
• Bal ve arıcılık
• Zengin orman ve bitki çeşitliliği
• Geleneksel ahşap mimari
• Yöresel mutfak

Artvin’in turistik kimliğini tek bir yapıdan çok doğa, kültür ve geleneklerin birleşimi oluşturur.

Meşhur Yemekleri Nelerdir?

Artvin mutfağında süt ürünleri, hamur işleri, yabani otlar ve yöresel sebzeler önemli yer tutar.

Artvin İl Kültür ve Turizm Müdürlüğünün kayıtlarında öne çıkan yemek ve ürünler arasında şunlar bulunuyor:

• Peynir kuymağı
• Kaymak kuymağı
• Puçuko
• Laz böreği
• Hınkal
• Katmer
• Erişte
• Çergebaz
• Bişi
• Lahana ve asma yaprağı yemekleri

Özellikle puçuko, kurutulmuş taze fasulyeden hazırlanan yöresel yemeklerden biridir.

Artvin mutfağı ilçeden ilçeye değişebildiği için kıyı ilçeleriyle Yusufeli, Ardanuç veya Şavşat’ın yerel yemeklerinde farklılıklar görülebilir.

Artvin’den Ne Alınır?

Artvin’den alınabilecek ürünlerde yöresel gıdalar ve geleneksel el sanatları öne çıkar.

Kültür Portalı ve İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü kayıtlarında şu ürünler yer alıyor:

• Maçahel balı
• Artvin çayı
• Çam sakızı
• Kara hurma
• Çoruh Vadisi zeytini
• Ceviz
• Mısır unu
• Şavşat kilimleri
• Ehram ve yöresel dokumalar
• Ağaç işçiliği ürünleri

Artvin’de kilim, cecim ve ehram dokumacılığı geleneksel el sanatları arasında yer alıyor. Özellikle Şavşat kilimleri ve Yusufeli çevresindeki ehram dokumacılığı dikkat çekiyor.

Kültürü ve Gelenekleri

Artvin kültürü; Karadeniz, Kafkas ve Doğu Anadolu kültürlerinin kesiştiği bir yapı gösterir. Bu çeşitlilik halk oyunlarından müziğe, mimariden yemeklere kadar birçok alanda hissedilir.

Yöresel müzikte tulum, kemençe, akordeon, davul, zurna, bağlama ve mey gibi farklı çalgılar kullanılmaktadır.

Artvin’in en bilinen halk oyunlarından biri Atabarıdır. Kültür Portalında yer alan aktarıma göre Artvin oyun ekibinin Atatürk ile birlikte oynadığı Artvin Barı daha sonra onun anısına “Atabarı” adını almıştır.

Festivalleri ve Etkinlikleri

Artvin’in en tanınan etkinliklerinden biri Kafkasör Kültür, Turizm ve Sanat Festivalidir. Kafkasör Yaylası’nda gerçekleştirilen festival; geleneksel boğa güreşleri, kültürel etkinlikler ve çeşitli gösterilerle özdeşleşmiştir.

2026 yılında 45. Kafkasör Kültür, Turizm ve Sanat Festivali düzenlenmiş ve tamamlanmıştır. Artvin Belediyesi festival boyunca yaklaşık 105 bin ziyaretçinin Kafkasör Arena’ya geldiğini ve 157 boğanın farklı kategorilerde mücadele ettiğini açıkladı.

Artvin’in farklı ilçelerinde yayla şenlikleri, kültür-sanat etkinlikleri ve spor organizasyonları da düzenlenir. Ancak tarihler yıldan yıla değişebildiği için seyahat öncesinde ilgili belediye veya kaymakamlığın güncel takvimi kontrol edilmelidir.

Efsaneleri ve Hikâyeleri

Artvin’in sözlü kültüründe masallar, yerel hikâyeler ve efsaneler önemli yer tutar. Bunların tarihî olaylarla aynı şekilde değerlendirilmemesi gerekir; bunlar kuşaktan kuşağa aktarılan halk anlatılarıdır.

Türkiye Kültür Portalında Artvin’e ait Şıngırdaklı Beşik Masalı gibi geleneksel anlatılar kayıt altına alınmıştır.

Ardanuç yöresindeki Gelin Kaya Efsanesi de akademik bir saha çalışmasına konu olmuş ve farklı anlatım biçimleri tespit edilmiştir.

Bu anlatılar Artvin’in yalnızca doğal ve tarihî değil, güçlü bir sözlü kültürel mirasa da sahip olduğunu gösterir.

Artvin’li Ünlüler ve Tanınmış Kişiler

Artvin doğumlu veya Artvin’in ilçelerinde dünyaya gelmiş tanınmış kişiler arasında farklı alanlardan isimler bulunur.

Kazım Koyuncu, Artvin’in Hopa ilçesinde doğmuş, Karadeniz müziğini rock müzikle bir araya getiren çalışmalarıyla geniş kitlelere ulaşmış müzisyenlerden biridir.

Ali Nihat Gökyiğit ise 1925 yılında Artvin’de doğmuştur. İş insanı ve inşaat mühendisi olan Gökyiğit, TEMA Vakfının kurucu isimlerinden biri olarak doğa koruma çalışmalarında önemli rol üstlenmiştir.

Artvin Hakkında İlginç Bilgiler

Artvin’i Türkiye’deki birçok ilden ayıran dikkat çekici özellikler bulunuyor.

• Karadeniz’e kıyısı olmasına rağmen il merkezinin yerleşimi dağlık iç kesimdedir.
• Gürcistan’a açılan Sarp Sınır Kapısı Artvin’in Kemalpaşa ilçesindedir.
• Camili, 2005 yılından beri UNESCO Dünya Biyosfer Rezervleri Ağı’ndadır.
• Kıyı ile iç vadiler arasında belirgin iklim farklılıkları görülür.
• Artvin adının kesin kökeni resmî kaynaklarda hâlâ açıklığa kavuşmuş değildir.

Bu özellikler Artvin’in doğa, tarih ve kültür açısından tek tip bir şehirden çok farklı karakterlere sahip bölgelerin birleşiminden oluştuğunu gösteriyor.

Nerede Kalınır?

Artvin’de konaklama bölgesi seçerken gezilecek yerlere göre karar vermek daha doğrudur.

Artvin Merkez, Kafkasör, Hatila Vadisi ve şehir merkezindeki noktaları görmek isteyenler için uygun bir başlangıç noktasıdır.

Borçka ve Camili, Borçka Karagöl ve Maçahel ağırlıklı doğa gezileri için daha avantajlıdır. Şavşat, Karagöl-Sahara ve yayla rotalarına odaklanan ziyaretçiler için öne çıkar.

Hopa ve Arhavi, Karadeniz kıyısında konaklamak isteyenlere; Yusufeli ise Kaçkar Dağları, trekking ve vadiler çevresinde zaman geçirecek ziyaretçilere daha uygun bir konum sunabilir.

Özellikle yayla ve köy pansiyonlarında hizmetlerin mevsime göre değişebilmesi nedeniyle rezervasyon öncesinde işletmenin açık olup olmadığı kontrol edilmelidir.

Gitmeden Önce Bilinmesi Gerekenler

Artvin seyahatinde en önemli konu coğrafyadır. İl oldukça dağlık olduğu için iki nokta arasındaki mesafeyi yalnızca kilometre üzerinden değerlendirmek yanıltıcı olabilir.

Seyahatten önce:

1. Hava durumunu kontrol edin.
2. Dağ ve yayla yollarının güncel durumunu öğrenin.
3. Günlük rotaya çok fazla uzak nokta eklemeyin.
4. Doğa yürüyüşleri için uygun ayakkabı ve yağmurluk bulundurun.
5. Korunan doğal alanlardaki giriş, kamp ve ziyaret kurallarını kontrol edin.
6. Uzak yayla rotalarında çevrimdışı harita bulundurmayı değerlendirin.

Özellikle yüksek rakımlı bölgelerde hava koşulları kıyı kesimlerinden önemli ölçüde farklı olabilir.

Artvin’e Ne Zaman Gidilir?

Artvin’i ziyaret etmek için en uygun dönem yapılacak aktiviteye göre değişir.

Mayıs-haziran, doğanın canlandığı ve yeşilin yoğunlaştığı dönemdir. Temmuz-eylül, yaylalar ve yüksek rakımlı doğa rotaları açısından genellikle daha elverişli dönemlerden biridir.

Eylül ve ekim ayları ise özellikle Şavşat ve ormanlık bölgelerde sonbahar renklerini görmek isteyenler için öne çıkar. Kültür Portalı da Artvin yaylalarını sonbahar doğa ve fotoğraf rotaları arasında gösteriyor.

Kış aylarında kar manzaraları etkileyici olsa da yüksek rakımlı yollar ve hava şartları nedeniyle daha dikkatli planlama gerekir.

Ulaşım Rehberi

Artvin’e kara yolu ve hava yolu bağlantısıyla ulaşılabilir. Havayolunu tercih edenler için en yakın seçeneklerden biri Rize-Artvin Havalimanıdır.

DHMİ verisine göre havalimanı Artvin şehir merkezine yaklaşık 125 kilometre uzaklıktadır. Havalimanından HAVAŞ servisi, minibüs, taksi, araç kiralama ve özel araç seçenekleri bulunmaktadır.

Kara yoluyla kıyı tarafından gelenler Hopa ve Borçka üzerinden Artvin Merkez’e ulaşabilir. Gürcistan yönündeki kara yolu geçişlerinde ise Kemalpaşa’daki Sarp Sınır Kapısı kullanılmaktadır.

Artvin içinde araçla gezi yapacakların mesafe kadar yolun virajlı ve dağlık yapısını da hesaba katması gerekir.

Sıkça Sorulan Sorular

Artvin hangi bölgede?

Artvin, Karadeniz Bölgesi’nin Doğu Karadeniz bölümünde yer alır.

Artvin’in nüfusu kaç?

TÜİK’in 2025 ADNKS verisine göre Artvin’in nüfusu 167.531 kişidir.

Artvin’in kaç ilçesi var?

Artvin Valiliği merkez dışında 8 ilçe listeler: Ardanuç, Arhavi, Borçka, Hopa, Kemalpaşa, Murgul, Şavşat ve Yusufeli. İl merkeziyle birlikte 9 ana ilçe merkezi bulunur.

Artvin’in denize kıyısı var mı?

Evet. Artvin’in kuzeybatısında Karadeniz bulunur ve Valilik verisine göre yaklaşık 34 kilometrelik kıyısı vardır.

Artvin’de ilk görülmesi gereken yer neresi?

Tek bir yer seçmek gerekirse Borçka Karagöl, Artvin’in doğal karakterini en kolay deneyimleyebileceğiniz seçeneklerden biridir. Daha uzun bir gezi planında Şavşat Karagöl, Camili-Maçahel, Hatila Vadisi ve Kafkasör de rotaya eklenebilir.

Artvin; birkaç turistik noktadan ibaret olmayan, ilçeleri ayrı ayrı keşfedilmeyi hak eden bir doğa ve kültür şehri. İlk kez gidecekler için Borçka, Şavşat ve Artvin Merkez odaklı bir rota, ilin karakterini anlamak açısından dengeli bir başlangıç olacaktır.

Siz Artvin’de tek bir yer seçmek zorunda kalsanız Borçka Karagöl’ü mü, Şavşat Karagöl’ü mü tercih ederdiniz? Deneyiminizi yorumlarda paylaşabilirsiniz.